Laat de controle soms even los
Waarom minder grip soms meer rust geeft
We houden in Nederland van controle. Misschien herken je dat wel. Ik in ieder geval wel. Voor mijn werk word ik vaak ingehuurd als eindredacteur van mediaprojecten, en dan is het letterlijk mijn taak om alles te checken, te plannen en voor te bereiden. Grip geeft me rust en overzicht. Controle voelt veilig.
En daar ben ik niet uniek in. In onze westerse maatschappij proberen we het leven steeds meer dicht te timmeren. We verzekeren ons tegen alles, plannen maanden vooruit, voorspellen, meten en optimaliseren. Totdat er iets gebeurt dat zich niet laat plannen of controleren. Ziekte. Verlies. Een onverwachte wending. Het leven dat ineens zegt: “Jij bent niet de baas.”
Wanneer controle echt verdwijnt
Een paar jaar geleden werd mijn zus ernstig ziek. Twee uitgezaaide kankers. Een uniek geval. In één klap verdween de controle uit haar leven. Ze had geen grip meer op haar lichaam, niet op haar toekomst, niet op wat ze nog kon of niet meer kon.
En toch gebeurde er iets dat me diep raakte. Onlangs zaten we samen aan de keukentafel. Midden in de chemo’s. Met een toekomst die niemand kan voorspellen. En toen zei ze ineens: “Ik geef mijn leven nu gewoon een voldoende.” Ik vond dat zo bijzonder. Te midden van alles wat onzeker is, ervaart zij rust. Iets van vrede. Zelfs iets van geluk.
Levensgeluk zonder controle
Datzelfde zag ik tijdens mijn reizen door het mondiale zuiden. In Sri Lanka, Kenia en Tanzania ontmoette ik mensen die nauwelijks iets konden controleren. Geen financiële buffers of sociale vangnetten, hun toekomst onbekend. En toch straalden ze vaak een verrassend levensgeluk uit, een diep soort tevredenheid.
Mijn zwager, die niet gelooft maar wel een keer mee is geweest naar Sri Lanka, zei het treffend: “Die mensen daar hebben niks, en toch zijn ze gelukkiger dan wij.” Die zin bleef hangen. Het confronteerde me, maar ik hoorde er ook een uitnodiging in. Want hoe mooi zou het zijn als mensen dat ook over christenen zouden zeggen? Dat we misschien niet veel hebben, maar wel iets uitstralen dat dieper gaat dan omstandigheden.
De eerste kerk leefde zo
In het Bijbelboek Handelingen zie je precies dát terug. De eerste christenen deelden alles met elkaar. Niemand had te veel, niemand te weinig. En toch spat de vreugde bijna van de pagina’s af. Veel van hen hadden te maken met vervolging, en toch staat er in Handelingen 5:41 dat ze verheugd waren dat ze dit mochten ondergaan omwille van Jezus. Niemand kon hun vreugde roven. Misschien kwam dat juist wel doordat ze letterlijk alle controle moesten loslaten om Jezus te kunnen volgen. Ze waren volledig afhankelijk van Hem én van elkaar.
Bijbelse paradoxen
Vreugde in vervolging. Hoop in verdrukking. Het zijn de grote paradoxen van de Bijbel. Je vindt ze overal terug, ook in de lessen van Jezus: wie zijn leven verliest, zal het behouden. En: als de graankorrel sterft, draagt hij juist vrucht. Het gaat volledig in tegen onze westerse intuïtie, maar deze woorden bevatten een diepe wijsheid.
En die wijsheid blijkt dus ook uit de praktijk. Mijn zus liet het me zien. De mensen in Sri Lanka en Tanzania lieten het me zien. Mensen die naar wereldse maatstaven weinig meer hadden, maar toch een bepaald zielsgeluk hadden gevonden.
Wat betekent dit voor ons?
We hoeven natuurlijk niet eerst alles kwijt te raken om dit te leren. Het begint bij een houding. Een houding van afhankelijkheid van God en van elkaar. Soms betekent het dat je niet alles wilt dichttimmeren. Dat je ruimte laat in je agenda. Dat je niet alles controleert en vastplakt “voor de zekerheid”.
En in die open ruimte kan iets nieuws ontstaan. Iets onverwachts. Iets dat je verrast. Misschien zelfs iets dat je vrede geeft. Dat gun ik je van harte.
Auteur: Tim Thijs Ketting